“Eigenlijk houden we het Lopster-model al ruim dertig jaar in stand”, begon Menno Smit. Hij werkt als strategisch beleidsadviseur openbare ruimte bij de gemeente Emsdelta. De Molenweg in Loppersham is een van die plekken die dringend een make-over nodig hebben. Smit: “Die straat was er slecht aan toe. Het was een stukje asfalt. Het verdiende het hart van het dorp niet. Maar de opgave was zo groot dat we eigenlijk niet wisten waar we moesten beginnen.”

Dat de financiën van de gemeente er in die jaren niet zo goed voor stonden, maakte het er niet makkelijker op. Maar er was veel druk om vanuit het dorp te starten. De bewoners van de Molenweg vinden dat deze situatie niet kan blijven voortduren. Ze hebben gelijk.

De vraag uit de dorpen fungeerde als een vliegwiel, en Lopertham kreeg in 2008 de status van gemeente op afdeling 12. Mede dankzij financiële steun van landelijke en provinciale overheden hebben we de mogelijkheid om plannen te ontwikkelen om de achterstand in de openbare ruimte weg te werken. Smit: “Voor mij is het duidelijk dat we dit plan met en voor de bewoners gaan ontwikkelen.”

Hierdoor ontstaat draagvlak en begrip voor de opgave en de omvang ervan. Het stadsbestuur heeft de missie ontwikkeld met hulp van externe partijen. Er werd besloten om te beginnen met de openbare ruimte voor het gemeentehuis aan de Molenweg. “Op die manier kunnen we bestuur en politiek echt betrekken en inspireren.”

Voor Smit, vanuit zijn stedenbouwkundige achtergrond, was het vanzelfsprekend om de opgave vanuit het perspectief van de openbare ruimte te bekijken. Niet puur over techniek of verkeer, maar vanuit continuïteitsperspectief. Het creëren van geïntegreerde ontwerpopgaven werd het motto.

Dit klinkt logisch, vooral voor iemand met een ontwerpachtergrond, maar deze integrale aanpak is in veel steden niet gebruikelijk. Lopersum was het daar mee eens, onder meer omdat de stad blij was dat iemand het overnam, aldus Smit. “Toen we begonnen, was er eigenlijk niets. Er was geen visie, geen beleid, alles ging vanuit managementperspectief. Het ging om rioolbuizen, niet om de openbare ruimte.

Kortom, Lopertham heeft een wereld die het waard is om te winnen.

Op zoek naar leiders

Voor Menno Smit was de grootste doorslaggevende factor het vertrouwen van het gemeentebestuur, en met name de rol van verantwoordelijk raadslid en naamgever Hommo Smit. “Hij moet net als de ontwerper die geselecteerd gaat worden, vooraan in de rij staan. We zoeken een bureau dat het stadsbestuur vertegenwoordigt en bewoners sterk kan betrekken bij het planproces. We willen uiteraard een gezicht. “Deze persoon is belangrijker dan een tent”, concludeerde het Kamerlid.

Die man was Mathijs Dijkstra, oprichter van LAOS Landscape Architects (toen nog MD Landscape Architects geheten). Zij kregen voorrang onder de vier door het stadsbestuur uitgenodigde instanties. De eisen van de gemeente passen bijna op twee A4-tjes: dit is ons probleem en we willen er samen met bewoners aan werken om het op te lossen.

Smit: ‘Wat werkte was dat we in Laos een instelling hadden die uit de regio kwam. Het was toen een kleine instelling, maar een club die gevoel had voor de regio en de missie. Het paste bij onze gemeenschap. Er bestaat geen twijfel over dat Matthijs echt de leiding zal nemen: we hebben hem nodig, al kreeg Dijkstra tijdens zijn toespraak wat technisch ongemak waardoor hij moest improviseren, weet Mitt nog.

“We hebben zojuist de analyse gedaan, we gaan niet uit van een plan. We gaan dit samen doen.”

Tijdens die presentatie, zo zei Dijkstra, besprak de stad manieren waarop het Laotiaanse programma bewoners zou kunnen betrekken. “Niet zo lang geleden hebben we in Heerenveen een plan ontwikkeld waarin ook samenwerking met bewoners centraal stond. We hebben dus bewijs: dit kunnen we ook in de presentatie doen, in plaats van al te leunen op Iets over een plan of oplossing. We gaan samen aan dit plan werken en moeten eerst met alle betrokkenen praten.

Een ander voordeel voor ontwerpers is dat niet de prijs de aanbesteding domineert, maar hun visie op de taak.



Source link