Het geheim van het Rozemagemaal van Termunterzijl ligt diep onder de grond. DvhN heeft een exclusief kijkje in het skelet van het gemaal. “Pas op dat je niet over de slak struikelt.”

Gemaal Rozema vervult al bijna een kwart eeuw het doel waarvoor het gebouwd is. Een sterk watervoorzieningssysteem zorgt ervoor dat een groot deel van de provincie Groningen droog blijft. De inspanningen van Rozema tijdens het afgelopen regenseizoen zijn de moeite waard om naar uit te kijken.

De gasrekening is nog nooit zo hoog geweest omdat pompstations overuren draaien. Mede daarom overweegt het waterschap Hunze en Aa om het gemaal te elektrificeren. “Maar het is nog een stipje aan de horizon”, zegt installatieteamleider Jan Hilbolling.

Test het zuurstofniveau

Vier krachtige waterpompen zorgen voor de afvoer van water van Oldambtboezem en Eemskanaal naar Dollard. Helmer Modderman zei dat het gebied 18.000 hectare beslaat. Hij is stationmanager van het gemaal.

Hij was het die feitelijk groen licht gaf om diep in het gemaal af te dalen. Modernman test dagelijks het zuurstofniveau in de ondergrondse putten, die zeker honderd meter lang zijn, waar indien nodig water doorheen gepompt kan worden, zeker in natte periodes.

Een lange, smalle trap verbindt de vloer met de put. Hoewel alles in het gemaal massief is, is het trappenhuis dat naar de stroomschacht leidt uiterst smal.

Ze droegen zaklampen en droegen laarzen toen ze de pijp binnengingen. Het kostte anderhalve dag om dompelpompen te gebruiken om het grootste deel van het water uit de put te verwijderen. We liepen echter in enkeldiep water dat er troebel uitzag door het slib.

Het is ons duidelijk dat het niet zomaar een buis is. “Je zou er doorheen kunnen rijden in een VW-bus met achteruitkijkspiegels,” zei Modernman. Lachend: “De grap is: hoe krijg je de bus in de metro.”

Hitchcockiaanse scène

Iedereen die aan claustrofobie lijdt, moet vermijden door stromingsbuizen te lopen. Onbewust denk je na over wat er ondergronds gebeurt. Zal er plotseling water in de leiding stromen? Kunnen muren aardbevingen weerstaan? Wat als het systeem wordt gehackt en de pomp wordt geactiveerd? Diverse Hitchcock-achtige scènes komen aan bod.

Silberling kent het gevoel. Hij glimlachte, scheen met zijn zaklamp diep in het stopcontact en zei: ‘Heb een beetje vertrouwen in dit gebouw.’ En: ‘Heb je een paspoort? Omdat het einde van de pijp Duitsland is.’

Voordat we het einde bereiken, passeren we drie punten die op redelijke afstand van elkaar liggen en die om veiligheidsredenen zijn afgesloten. Ze kunnen ook het water afsluiten als er iets gebeurt. ‘Maar dit is nog nooit eerder gebeurd. Dit gemaal is absoluut veilig. De woorden galmden heinde en verre, alsof je iets vanaf de top van de berg de vallei in schreeuwde.’

Pomp 3 vertoont opnieuw zwakte

Eens in de vier jaar wordt één van de vier pompen grondig geïnspecteerd. Dit jaar is het Pomp 3. In technische termen: cavitatie. “Nu hebben we weer zo’n plek gevonden. Waarom hebben we dit tot nu toe alleen bij Pomp 3 gevonden?

Silberling wist het antwoord niet. “Maar daarom is inspectie noodzakelijk. We lossen het probleem op met een tweecomponentenmateriaal en vullen dat vervolgens af.

Wat schokkend is, is het aantal granaten dat zich aan de wanden van de beek vastklampt of op de grond ligt. Ze lijken op oesters. Zijn ze eetbaar? Silberling heeft het nooit geprobeerd. Wat zijn deze schelpen precies? Deze vraag mag u niet aan een technicus stellen. Maar het werkt prima op betonnen muren. Muren, muren, het echoot in de put.

Gemalen spreken tot de verbeelding van de wereld van waterboarding. Zozeer zelfs dat de Singaporese autoriteiten het watergemaal Termunterzijl meerdere malen hebben geïnspecteerd. Vanwege de relatief kleine omvang heeft Singapore veel hoogbouw. Het land hoopt een gemaal te bouwen om de polder droog te leggen, zodat er uiteindelijk woningen kunnen worden gebouwd. Dat is het idee.

Vijf monteurs uit Zuidoost-Azië zijn een week lang op bezoek bij Rozema. Vlak voor de uitbraak van het coronavirus kwam er zelfs een grote delegatie op bezoek bij het gemaal. Het doel is om Rozema in het technische gedeelte na te bootsen. Zie het als Rozema 2.0. “De voorwaarde is dat ze het pompstation van stroom zullen voorzien”, aldus Hilbolling. “Als waterschap mogen we daar trots op zijn. Dit gemaal heeft zijn waarde en bruikbaarheid bewezen.

Rozemagemaal

Gemaal Rozema werd in 2000 geopend door het toenmalige Waterschap Eemszijlvest. Vanaf 1931 nam het de functies over van het nabijgelegen gemaal Kremer, dat vervangen moest worden vanwege afzinking als gevolg van de gaswinning in Groningen. Kramer is bewaard gebleven als museumgemaal.

Het Gemaal Rozema is vernoemd naar Harry Rozema, een waterbouwkundige uit Eemszijlvest die opdracht gaf voor de bouw. 80% van de bouwkosten (circa € 18 miljoen) wordt gefinancierd uit het in 1984 opgerichte Landdalingsfonds, de rest wordt betaald door het Waterschap.

Daarnaast is circa N 45 miljoen uitgegeven aan aanverwante werkzaamheden, zoals de verbreding van het Termunterzijldiep, de herpositionering van de ligplaatsen van de haven en het verbindingskanaal tussen het Osterhornkanaal en het Termunterzijldiep.

Het gemaal bestaat uit vier pompen, waarvan er drie een capaciteit hebben van 650.000 liter per minuut. De vierde heeft een capaciteit van 750.000 liter per minuut. Vier rups Aardgasmotoren met elk 935 pk drijven de pompen aan. De vierde pomp is tevens verantwoordelijk voor het voorkomen van verzanding van de haven en de Montezilsluis. Afwatering via speciaal gebouwde bypasses handhaaft de diepte van het kanaal en de haven door middel van slibverwijderende waterstromen. (Bron: Wikipedia).



Source link